Nữ quyền phản bội

Bình đẳng, hạnh phúc, sự trân trọng dành cho phái nu là những gì mà các nghệ sĩ và giới truyền thông hứa hẹn Nữ quyền có thể mang lại; thế nhưng dường như Nữ quyền đã phản-bội chúng ta. Ngay trong showbiz nơi mà các cô gái (có vẻ) tỏa sáng nhất, thì sau hai thập kỉ, Nữ quyền vẫn đang chật vật trên con đường đi tìm về định nghĩa nguyên sơ và chân thực nhất của nó.

 

  1. Girl Power đã phản bội chúng ta như thế nào?

 

Girl Power lần đầu tiên xuất hiện cùng với sự ra đời của 5 cô gái gia vị Spice Girls; dù nữ quyền từ trước đã manh nha trong cá tính âm nhạc nổi loạn của Madonna, nhưng phải đến khi cơn bão Spice quét qua thế giới, người ta mới  định hình khái niệm “girl power” trong âm nhạc. Từ đó đến nay, sự phát triển của nữ quyền lại không hề phát triển theo đường thẳng; chỉ cần một vài phép thử đơn giản cũng biết được Nữ quyền trong showbiz đang đi về đâu. Bảng xếp hạng Billboard? Đúng là Rihanna đang ở No.1 đấy, nhưng nhìn tổng thể, từ Hiphop/R’n’B chart cho đến Rock, Digital, Country, số nghệ sĩ nam đều áp đảo. Youtube thì sao? Justin Bieber là thống soái, kiêm luôn ngôi vị thần tượng tuổi teen số 1 (hừm, cho dù bạn có anti Bieber cỡ nào, thì anh chàng này cũng không thể đại diện cho Nữ quyền được!). Cuối cùng, kể tên những nghệ sĩ nữ đang thống trị văn hóa pop của chúng ta: Britney, Lady Gaga, Beyonce, Rihanna, Katy Perry,… Thật đáng tự hào làm sao! Nhưng liệu họ có đang thực sự bảo vệ Nữ quyền?

 

Như một truyền thống, trong lịch sử âm nhạc thế giới, các nghệ sĩ nam dường như luôn có vị trí “cao hơn một bậc” so với nữ đồng nghiệp: thập niên rock 1980s gần như không nhường chỗ cho phái nữ; thập niên 1990s là dành cho các boyband, các girlband có chăng chỉ là “gia vị cho bàn tiệc”; thời đại hiphop/R’n’B cũng vinh danh những tài năng Missy Elliot,  Destiny’s Child, Alicia Keys đấy, nhưng vẫn có phần yếu thế so với những rapper nam Eminem, 50 cent, hay Usher và Neyo. Những cô gái xinh đẹp ôm đàn guitar hát country thì xuất hiện rất hiếm hoi bên các chàng cao bồi – những nam nghệ sĩ country kì cựu. Tóm lại, trong bất kì dòng nhạc nào, các nghệ sĩ nữ thành công và tài năng đến mấy vẫn phải cạnh tranh giữa một đường đua với quá nhiều đối thủ nam sắp vượt họ bất cứ lúc nào. Lạ thay, ở thời nào thì chính các nữ nghệ sĩ mới là tâm điểm hút giới truyền thông hơn cả. Không cần biết sự nghiệp thế nào, những con mồi ưa thích của cánh báo chí luôn là nữ celebs: Madonna, Britney Spears, Paris Hilton, Lindsay Lohan, các công chúa nhà Disney… Thì ra truyền thông với showbiz không phải bao giờ cũng bắt tay nhau: nữ quyền vốn luôn chật vật để được khẳng định trong âm nhạc, nhưng lại được giới truyền thông tung hô (hay dìm xuống bằng cách gây sự chú ý?!), khiến cái nhìn về bản chất Nữ quyền bị bẻ cong một cách đáng sợ.

 

Nữ quyền đã sai hướng. Di sản nữ quyền mà các Spice Girls để lại một thế hệ những phụ nữ trẻ nghĩ rằng quyền lực của giới nữ nằm ở thân hình đẹp, sự hấp dẫn giới tính, khả năng chinh phục tình yêu và thậm chí là… quyền năng mua sắm. Đến lượt những sao nữ nối đuôi như Lilo, Miley Cyrus… cũng cùng “giảng lại” một bài học như thế. Tất nhiên các cô bé xem tivi sẽ mong muốn mình cũng xinh như thế, mặc quần áo đẹp như thế, được mua những gì mình thích và có nhiều chàng trai theo đuổi. Chấm hết. Nữ quyền chỉ-có-như-thế thôi sao? Không thể quy hết việc các bà mẹ tuổi teen ngày càng tăng là do Spice Girls, nhưng cái thông điệp Nữ quyền từng một thời làm mưa làm gió dường như không mang lại quá nhiều điều tốt như nó vẫn hứa hẹn; để rồi khi những cô gái nhìn lại các thần tượng một thời của mình, họ lại càng thêm thất vọng: các cô gái gia vị khi không còn hát nữa thì hoặc trở thành những bà mẹ đơn thân (Mel B, Geri Halliwell), chật vật với sự nghiệp lên xuống thất thường (Mel C), một bà mẹ nhiều con với thân hình thiếu sức sống mà không phụ huynh nào mong muốn cho con gái mình (Vic); tệ hơn, Britney Spears  đối mặt với hôn nhân đổ vỡ và khủng hoảng tinh thần; tài năng từng tỏa sáng trong những bộ phim “tôn vinh nữ quyền” như Mean Girls, Lilo hầu như đã kí hợp đồng cư trú lâu dài với tòa án, nhà tù và trại cai nghiện.

 

  1. Con đường tìm lại Nữ quyền

Tại sao nữ quyền lại loanh quanh đi vào ngõ cụt như thế? Lý do phải lần về cái rễ ban đầu : Spice Girls. Hàng triệu cô bé mới lớn vào thập niên 90 từng dán ảnh Spice Girls lên tường như một biểu tượng của tự do và nữ quyền, nhưng (tất nhiên) không hề nhận ra cái tượng đài đó là sản phẩm thương mại và truyền thông do một-người-đàn-ông mang tên Simon Fuller dựng nên. Fuller đã thông báo rộng rãi về kế hoạch tuyển chọn 5 cô gái trong hàng vạn cô gái, nhưng lại bí mật về tiêu chí tuyển chọn; kết quả là nhóm nhạc ra đời với 5 giọng ca đi từ khá đến chấp nhận được và thậm chí là không-thể-hát. Nhưng có hề gì, Fuller đã đạt được điều ông ta muốn: hình tượng những cô gái mà bất cứ ai cũng có thể bắt gặp chính mình trong đó; chính vì thế, mọi thông điệp nữ quyền gắn vào Spice Girls mới có sức lan tỏa mạnh mẽ như vậy. Xét cho cùng, nữ quyền của Spice Girls chỉ là một sản phẩm truyền thông. Không phủ nhận nó thực sự tạo cảm hứng cho nhiều cô gái trẻ trở nên mạnh mẽ và quyết đoán hơn, nhưng nó cũng có thể đã tạo ra những cô gái nông cạn và nổi loạn mà nghĩ rằng mình đang đấu tranh cho nữ quyền.

 

Sẽ chẳng vấn đề gì nếu câu chuyện cũ xì Spice Girls khép lại cùng thập niên 90; nhưng nữ quyền đã đi chệch hướng từ đầu thì vẫn loay hoay tìm về định nghĩa nguyên sơ và chính xác nhất của nó: thế nào mới là quyền lực thực sự thuộc về phái nữ? Nhiều sao nữ sexy hết mình để khẳng định bản thân – chẳng có gì là “nữ quyền” ở đây cả, họ có thể đang hạ thấp hình ảnh của mình để bán được thêm đĩa. Khi Lindsay Lohan nhận 1 triệu đô của Playboy để chụp nude, người ta cũng biết rằng cô ấy đã chệch xa con đường bảo vệ cho nữ quyền, mà đang cố đi đường tắt băng qua rừng rậm. Thật khó khăn cho phái nữ, ngay cả khi họ xinh đẹp, nổi tiếng và quyền lực, họ vẫn phải lần tìm đường để vươn lên giữa những thị phi, soi mói của giới truyền thông, mà cái nhìn của công chúng dành cho sao nữ thường khắt khe hơn các đồng nghiệp nam.

 

Beyonce là một biểu tượng tuyệt vời cho nữ quyền: cô ấy cùng Destiny’s Child luôn hát những bài hát ca ngợi sức mạnh nữ tính; bản thân Beyonce có sắc đẹp, tài năng và mọi thành công mà nam giới cũng phải ngưỡng mộ. Thế mà hit Run the worlds của nàng – lẽ ra phải là một ca khúc kêu gọi nữ quyền rất mạnh mẽ – lại không hề thuyết phục được chính phái nữ. Beyonce hát rằng “Thế giới này do các cô gái điều khiển” – nhưng các cô gái lại hoài nghi điều đó. “Hãy thực tế đi Beyonce, sự thực là phụ nữ không hề điều khiển thế giới. Họ luôn lép vế, ở đâu cũng vậy thôi”. Rõ ràng Nữ quyền còn phải đi xa lắm mới tạo nên được thay đổi; mà muốn đi xa, nó phải đi đúng – trở về với bản chất nguyên sơ của nó là trao về tay phái nữ sự trân trọng và tự do điều khiển cuộc sống của mình. Không màu mè hay hô hào, nhưng cái cách Adele xuất hiện trên sân khấu đơn giản trong váy đen, mặc cho thân hình khá mũm mĩm không hợp tí nào với showbiz, không cần múa cột hay uốn éo gì cả, cô ấy điều khiển thế giới dưới chân mình bằng tài năng và giọng hát tuyệt vời. Đó là Nữ quyền. Các nghệ sĩ nữ, hãy tôn vinh nữ quyền như Beyonce luôn sống chừng mực và đủ thông minh tỉnh táo để cân bằng danh tiếng và cuộc sống riêng; hoặc như Mariah Carey, Britney Spears từng dẫm lên những mảnh vỡ danh tiếng mà xây dựng lại sự nghiệp và cuộc sống; hay như Alicia Keys, Lady Gaga, Leona Lewis… những nghệ sĩ nữ chỉ tập trung vào sáng tạo nghệ thuật và họ nổi tiếng thuần túy vì tài năng của mình.

Phái nữ chưa bao giờ, và cũng chưa cần phải “điều khiển thế giới”; họ chỉ cần chứng minh rằng thế giới này cần có họ trong đó, và họ cũng có quyền đối với mọi thay đổi của thế giới. Trước hết và trên hết, các cô gái phải nắm quyền điều khiển  trong chính cuộc sống của mình – mà các sao nữ cũng thế.

Dạ Ly.

Advertisements

One thought on “Nữ quyền phản bội

You must be having some interesting thoughts. Tell me here

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s